Narzynki to takie narzędzia skrawające, które służą do nacinania lub poprawiania gwintów zewnętrznych. Ze względu na ich budowę najczęściej stosowane są do obróbki ręcznej, choć zdarzają się przypadki użycia narzynki w obrabiarkach.

Budowa narzynki okrągłej i skośnej

Najczęściej spotykaną odmianą narzynki jest okrągła ( https://artykulytechniczne.pl/narzynki.html ) . Jej ostrza znajdują się na obu powierzchniach czołowych, co oznacza, że może być ona stosowana dwustronnie. Powierzchnia natarcia może być fragmentem powierzchni walcowej lub może być skośna jak w przypadku gwintowników. Nakrój narzynki może być krótki lub średni. Ten pierwszy typ stosowany jest zazwyczaj w przypadku obróbki ręcznej, ponieważ dostosowany jest on do małych momentów obrotowych. Podczas nacinania gwintu tworzące się wióry są grube, a chropowatość powierzchni mała.

Nakrój średni stosowany jest przy wyższych momentach obrotowych, tworząc krótszy wiór i nieco większą chropowatość powierzchni nacinanego gwintu. Standardowo przyjmuje się wartości nakroju między 1,5*P a 2,25*P. Wokół ostrzy na powierzchniach czołowych rozmieszone są charakterystyczne rowki wiórowe. Zasada jest, że im większa narzynka tym więcej rowków odprowadzających wiór.

Zewnętrzna część cylindryczna narzynki wyposażona jest w otwory za pomocą których można zamocować oprawkę. Jest to przyrząd, który posiada dwa ramiona służące do przekręcania narzynki w trakcie operacji gwintowania.

Budowa narzynki skośnej jest bardzo podobna do rodzaju okrągłego. Jedyną różnicą jest wysunięta część skrawająca, która służy jako chwyt to automatu tokarskiego. Można więc ten typ narzynki stosować w powodzeniem w obrabiarkach, nacinając gwint znacznie głębiej.

Materiałem stosowanym do budowy narzynki jest standardowo stal szybkotnąca ( HSS ). Posiada ona bardzo wysokie własności mechaniczne, które zapewniają odpowiednią wytrzymałość narzędzia oraz wysoka twardość. W przypadku stosowania narzynki podczas nacinania gwintów na przedmiotach wykonanych z materiałów trudno obrabialnych stosuje się stal szybkotnącą z dodatkiem kobaltu ( HSS-E), który zwiększa twardość narzędzia oraz temperaturę pracy.

Jak się prawidłowo nacina gwint narzynką?

Narzynki do gwintowania występują w wielu odmianach. Można znaleźć bowiem na rynku następujące rodzaje :

  1. Narzynki calowe, służące do nacinania gwintów calowych
  2. Narzynki metryczne, służące do nacinania gwintów metrycznych
  3. Narzynki trapezowe, służące do nacinania gwintów trapezowych
  4. Narzynki rurowe, służące do nacinania gwintów rurowych

Gwintowanie narzynką nie należy do najprostszych czynności. Należy bowiem posiadać odpowiednie doświadczenie oraz siłę, bowiem siły skrawania występujące podczas nacinania gwintu mogą być bardzo duże. W celu ich zredukowania zaleca się przed rozpoczęciem całej operacji nasmarować element przeznaczony do gwintowania, aby zmniejszyć siły tarcia.

Warto też wykonać na powierzchni czołowej na przykład obrabianego pręta fazkę, która ułatwi poprawne wprowadzenie narzynki. Przed pierwszym obrotem, należy zwrócić szczególną uwagę, czy narzynka nachodzi na dany przedmiot osiowo, aby zapewnić prostopadłość wykonanego gwintu względem powierzchni czołowej.

Obroty narzynki należy zadawać poprzez specjalną oprawkę wyposażoną w ramiona, które zwiększają moment na narzędziu. Co kilka obrotów warto jest obrócić narzynkę w druga stronę, aby złamać wiór i zmniejszyć siły skrawania. Proces gwintowania powinien zakończyć się w jednym pełnym przejściu przed nacinany element. Po zakończonej pracy, narzynka powinna swobodnie przekręcać się po naciętym gwincie. Na przykład przy gwintowaniu narzynka M10, nie będziemy mięć ogromnych oporów skrawania ale już przy użyciu narzynka M16 powinniśmy użyć środka smarującego obniżającego opory skrawania. Bardzo często używanymi narzynkami do poprawy gwintów calowych w rurach są narzynki calowe G, które znajdują swoje zastosowanie zarówno w nacinaniu nowych gwintów calowo rurowych jak i w poprawianiu takich gwintów.

Zastosowanie narzynek do gwintowania

Narzynka to wieloostrzowe narzędzie, które stosuje się głównie w celu ręcznego nacięcia gwintu zewnętrznego. Bardzo często używane są do kalibracji lub naprawy uszkodzonych gwintów, szczególnie tam, gdzie jest utrudniony dostęp i brakuje miejsca na zastosowanie innych metod. Narzynki stosowane są dziś głównie przez mechaników samochodowych lub różnego rodzaju monterów i fachowców zajmujących się szeroko pojętymi instalacjami specjalnymi.